TSUE po raz pierwszy wprost wypowiedział się na temat sposobu rozliczenia nieważnej umowy kredytu. Oto, co wynika dla kredytobiorców z wyroku wydanego dnia 10 września 2026 r. w sprawie C- 510/25 (Adazik).

Różnica między teorią dwóch kondykcji a teorią salda

Przypominamy, że dwie konkurujące ze sobą teorie to :

• teoria dwóch kondykcji – zakładająca, że roszczenie kredytobiorcy o zwrot zapłaconych należności oraz roszczenie banku o zwrot kapitału są od siebie niezależne. W konsekwencji sąd zasądza na rzecz kredytobiorcy od banku wszystkie należności, jakie ten uiścił w wykonaniu umowy kredytu, a bank musi samodzielnie dochodzić zwrotu kapitału;
• teoria salda – pozwalająca na rozliczenie umowy przez sąd, który porównuje oba świadczenia i zasądza nadwyżkę jedynie w sytuacji, gdy kwota wpłat przewyższa wypłacony kapitał. W przeciwnym razie oddala powództwo o zapłatę.

Orzeczenie TSUE w sprawie C-510/25 (Adazik)

TSUE orzekł, że:  „Art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one co do zasady na przeszkodzie takiej wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą sąd rozpoznający wniesione przez konsumenta żądanie zwrotu wpłat dokonanych w wykonaniu umowy kredytu hipotecznego, która stała się nieważna ze względu na zawarte w niej nieuczciwe warunki, dokonuje z urzędu potrącenia wzajemnych wierzytelności konsumenta i przedsiębiorcy będących stronami tej umowy, skutkiem czego konsumentowi przysługuje wierzytelność jedynie w odniesieniu do kwoty wpłat dokonanych w wykonaniu wspomnianej umowy przekraczającej kwotę pożyczonego kapitału, oraz prawo do odsetek za opóźnienie od tej nadwyżki.”

Jak wyrok TSUE C-510/25 wpływa na rozliczenie kredytu w Polsce?

Kluczowe jest to, co TSUE podkreślił w uzasadnieniu. Przepisów dyrektywy nie można interpretować jako zobowiązujących polskie sądy, by przyznawały pierwszeństwo teorii salda lub teorii dwóch kondykcji. Ten wybór należy do sądów i to pod warunkiem, że zapewnią one konsumentowi w każdym wypadku ochronę gwarantowaną mu przez prawo Unii.

Zatem o sposobie rozliczenia nadal decyduje prawo polskie. Wyrok TSUE jedynie nie wykluczył teorii salda w sytuacji, gdy na jej stosowanie pozwala prawo krajowe.

Natomiast trzeba pamiętać, że prawo polskie nie przewiduje możliwości dokonywania potrącenia przez sąd wzajemnych wierzytelności z urzędu. Teoria salda została bowiem odrzucona w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.

Co to oznacza dla kredytobiorców?

Wyrok TSUE C-510/25 daje więc kredytobiorcom mocny argument za dalszym stosowaniem teorii dwóch kondykcji i przeciwko automatycznemu pomniejszaniu ich roszczeń o kapitał wypłacony przez bank.

Jeżeli masz kredyt w CHF lub innej walucie obcej, a jeszcze nie zdecydowałeś się na pozwanie banku, skontaktuj się z nami. Bezpłatnie przeanalizujemy Twoją umowę i dokonamy wyliczeń roszczenia.